I znowu jest noc. Złotawy księżyc ledwo przeziera zza chmur. W nieruchomym powietrzu śnieg pada całkiem pionowo. Wygląda jak wielka firanka, za którą gdzieś daleko pali się żółta lampa. Wszystko razem przypomina nieskończenie wielki pokój, gdy nocą wędrowiec zagląda do okna obcego domu.
Sąsiad wyciągnął swoim gazikiem zbłąkane auto z zasp, wrócił, zgasił światło i śpi. Szczekanie psów ginie gdzieś po drodze, tonie w białym puchu i stają bezradne, z rozdziawionymi pyskami, a odpowiedź nie nadchodzi. Tak chciałbym zaczynać wszystkie historie. Od ciał i rzeczy, ponieważ nie starcza mi wiary we wskrzeszenie jednych i drugich. Jeśli nawet ciała powstaną, to co będą robiły bez całej reszty? Jak odnajdą się w przestrzeni, jeśli oczywiście i przestrzeń zostanie wskrzeszona? Co zrobią bez swoich psów, domów i zmian pogody? Ten lęk nawiedza mnie, ilekroć znajduję okruszynę wiary w to, że ktoś kiedyś pozbiera mnie do kupy, postawi na nogi, da lekkiego klapsa i powie: no, idź. A ja wtedy zapytam: gdzie, dokąd, którędy, po co i po czym, bo przede mną najprawdopodobniej będzie tylko najlepszego gatunku nieskończoność pół na pół z wiecznością.
Dlatego mam obsesję rzeczy, zdarzeń, nic niewartych szczegółów, wyliczanek, lubię wiedzieć, co jak się nazywa i dlatego wolę biedne okolice niż bogate, bo w nich przedmioty mają prawdziwą wartość i bardzo możliwe, że ludzie je choć trochę kochają, ponieważ nie mają nic innego. Nie wielbią, ale kochają, nie mając o tym nawet pojęcia. Od wielbienia rzeczy są bogacze. Podziwiają swoje postacie w lustrzanych powierzchniach i w końcu sami zamieniają się we własne odbicia. Ich rzeczy są tak drogie, że nigdy się nie niszczą, i to jest ich nieśmiertelność.
W noc cichą jak ta słychać, jak świat się starzeje. Przepalają się żarówki i tranzystory, rdza rozkłada mechanizmy, drewno w piecu spala się szybciej niż rośnie w lesie, ubrania tleją i butwieją na naszych ciałach i z każdą chwilą są cieńsze i słabsze, pełne zamienia się w próżne, a potem w potłuczone, papieros w popielniczce własnoręcznie dokonuje żywota, obrazy i dźwięki parują z magnetycznych taśm i tusz opada w długopisie, a papier kruszeje jak opłatek i nawet fałszywe królestwo tworzyw sztucznych się nie oprze. To jest prawdziwy świat miłości, bo ciemny cień straty wisi nad nim jak jastrząb nad zdobyczą.
W starożytnym mieście Levoczy widziałem słowackich Cyganów, jak siedzieli przed swoimi domami, które były spękane i stare. Zwyczajem ludzi wolnych przesiadywali na schodkach, a obok stały magnetofony grundig, panasonic i sony, wypełnione ich muzyką. Nie sądzę, by mieli wiele więcej. A potem wyobraziłem sobie chwilę, gdy za którymś razem pęka na zawsze serce w lśniącym mechanizmie i zapada cisza, której niczym nie da się zagłuszyć.

Przez pięć dni padał wielki śnieg. Znikły płoty i drogi. Ludzie kopią tunele wokół domów. Na kalenicach piętrzą się białe poduchy. I wieje, wieje z głębi świata, sunie, pędzi, spiętrza i układa w pasma, grzbiety i fale. Palacze po chałupach liczą papierosy i czekają, aż ktoś przejdzie pierwszy i przedepcze. Droga z Banicy w dół, do Pętnej, wygląda jak kiedyś, jak przed wynalezieniem koła, jak w czasach, gdy nikt nie miał nic do załatwienia i nigdzie się nie wybierał. Świat wygładza się coraz bardziej i zmierza ku jakiejś idealnej formie o zaokrąglonych brzegach. Chwilowe ścieżki zaraz znikają i każdy następny idzie, jakby szedł pierwszy. W sercach legnie się lęk, bo w końcu historia gatunku to dzieje przezwyciężania pojedynczości. Przez okna widać postępy pejzażu, dopóki zaspy nie podniosą się po krawędź okapu. Można wyobrazić sobie, jak kiedyś w taką pogodę ludzie liczyli zapałki, obserwowali w naczyniach opadające poziomy płynów, chudnące worki, topniejące zapasy w drewutni. Ścieżka do stajni, ścieżka do studni i koniec. Koniec świata i nieskończoność czasu. Ciała ćwiczyły się w przeczekiwaniu, w zmianach pozycji, w powolnym myśleniu i wspominaniu, żeby starczyło na jak najdłużej. No i jeszcze sny — jedyna fikcja z krwi i kości. Dwa wiadra, cztery garnki, stół, ława, łóżko, rodzinne papiery za świętym obrazem, kilka łyżek, ubranie, nóż, pogrzebacz, parę misek. Prześladują mnie rustykalne i archaiczne wizje, ponieważ od dawna wątpię w zmartwychwstanie ciał, ponieważ nagość i samowystarczalność przeminęły razem z rajskim upadkiem i teraz nic nie jesteśmy warci bez rzeczy, które nas otaczają, bo oddaliśmy im część naszych nieśmiertelnych dusz i musielibyśmy wszystko zabrać ze sobą, żeby stanąć przed obliczem w jakiej takiej całości. Tak. Dlatego odwracam wzrok ku czasom pogrzebacza, czterech kubków i pary portek na zmianę, bo to jeszcze dało się zawiązać w tobołek i ponieść, gdy nadchodził czas.

Gdzieś daleko rozgrzane maszyny próbują przebić się przez zimny puch i opadają z sił. Gąsienice obracają się w miejscu. Stalowe brzuchy zgarniają pod siebie zbity śnieg i trzeba się cofać, rozpędzać, zaczynać od początku i w końcu metal gnie się, pęka, „do pizdy z taką robotą” mówi Kaczmarek i wyłazi z kabiny, żeby popatrzeć, co się porobiło z masywnym, wyspawanym z ceownika ramieniem pługa. Diesel dudni równiutko, zamienia ropę w energię, energia idzie w komin i rozpływa się w burym niebie między Dębim Wierchem a Żydówką. Z chałup wychodzą chłopy i obstępują spychacz. Kucają jak przy chorym zwierzęciu. Wiatr porywa białe oddechy i papierosowy dym. Pachnie gorący olej, a noc skrapla się nad horyzontem jak para na lodowatej szybie. Grzeją się w cieple maszyny, kopią, postukują i spluwają, bo przecież nie ma na świecie faceta, który by się nie znał na ciężkim sprzęcie. Wysokoprężne eksplozje wstrząsają trzewiami silnika — ssanie, sprężanie, praca, wydech — ale na zewnątrz wydobywa się tylko lekka wibracja i rezonans rozchodzi się w powietrzu tak jak ciepło. W końcu maszyna rusza, a oni idą za nią w rozgrzebanym śniegu i za dziesięć minut w ciemniejącym powietrzu zapalają się martwe błyski elektrycznej spawarki, a wieczór niesie je w dal, jakby właśnie nadchodziła burza. Faceci odwracają twarze i mrużą oczy. Mróz miesza się z diabelską wonią topionego metalu i papierosy nabierają dziwnego obcego smaku.
Podwórko Hrynacza, na którym stanęli, płonęło jak srebrna aureola i tych czterech na tle magnezjowej czeluści zbitej z desek szopy wyglądało całkiem nieludzko. Graciarnia warsztatu raz po raz eksplodowała archaiczną światłością elektrycznego łuku, płonęła jak świat na samym początku i trudno było rozróżnić mężczyzn, bo pochłaniali światło tak samo jak reszta porzuconych, rdzewiejących rupieci — szprychowe koła do gatrów, stare dyfry, ramy przyczep, wybebeszone, wywrócone na grzbiet karoserie, szkielety cyrkularek, resztki traktora, kręgosłupy wałów korbowych, rozerwane mrozem kadłuby benzyniaków i ropniaków, permanentna korozja pod rękę z postindustrialnym smutkiem — i gdy nawet poruszali się, to w tej przedwiecznej jasności ich ruchy były nerwowe, urywane i pozbawione płynności właściwej organizmom, w których krąży krew. To było jak dziwne Betlejem, jak stajnia, z której rozchodzi się promieniście rtęciowa światłość aż po najdalsze krawędzie świata, by wskrzeszać i uwalniać z mroku bezkresne rumowiska maszyn, przyrządów, aparatów i mechanicznego drobiazgu.
Hrynacz skończył, odłożył maskę, wyrzucił z uchwytu resztkę elektrody i splunął na przygasającą czerwień spawu.
— Gniotsa nie łamiotsa — powiedział. — Z pięć minut wytrzyma.
Faceci odzyskali swą poprzednią postać. Kaczmarek wskoczył na siedzenie, powajchował i wytoczył się tyłem na szosę. Wyślizgane gąsienice połyskiwały jak wielkie bransoletki. Spychacz ruszył prosto na południe, by po godzinie przepaść na dobre w sypkiej narastającej bieli. Faceci patrzyli w ślad za ciemnym zadem i gdy pług wbijał się w pierwszą zaspę, usłyszeli, jak jazgot silnika miesza się z ciszą doliny i po chwili już go prawie nie słychać.
Hrynacz zgasił światło, zamknął wrota i powiedział:
— Zawieje, zamiecie i zadupczy.