Śląszczyki

Agnieszka Głębicka

Śląszczyki

fragment

Rano Eryka czuje się źle, coś ją boli tam, na dole. Myśli o swojej matce i wie, że trzeba się w końcu przyznać. Powiedzieć? A może napisać? Co lepsze? Jeśli nie wiesz, co robić, nie rób nic, zawsze tak uważała. I nie robi nic aż do samego zmierzchu, a wtedy ból tak przyciska, że Eryka pragnie już tylko zniknąć bez żadnego słowa. Opuścić to wielkie przyjęcie, jakim było życie. Bez pożegnania. Po francusku, jak mówią Niemcy. Po angielsku, jak mawiają Francuzi.

Janka czujna, widzi, że z matką niedobrze. „Leć po farorza”, w końcu słyszy, ale ona nie z tych, co w cuda wierzą. Po lekarza trzeba, i to najlepszego Do lasu, bo tam pracuje. Co z tego, że ciemno i że niedobitków Werwolfu więcej tam ponoć niż grzybów. Bierze swój rower po ojcu, jedzie przez wieś, przez tory, a potem znika w borze i przez chwilę wcale jej nie widać.

Trzeba się mocno napedałować, żeby nakarmić lampkę w rowerze, ale kiedy żarówka przepalona, wszystko na nic. Coś przelatuje nad głową, coś szeleści w podszycie, coś tam gdzieś tam wyje i pohukuje. Oczy już oswojone z ciemnością, ale przez to robi się jeszcze straszniej. Drzewa wyciągają swe koślawe łapska i wołają: chodź do nas, siostro, zostań z nami!

Czy na pewno dobrze jadę? Czy skręciłam w prawo, jak należało? Już dawno powinnam być na miejscu, myśli nerwowo Janka i nagle z wielka siłą uderza w ciało obce. Zawsze była zdania, że Pónbóczek wcale nie jest mściwy, tylko dobrze się zna na fizyce. Janka wali w żelazną bramę, a żelazna brama wali w Jankę, aż łzy napływają dziewczynie do oczu. Złamane żebra, tylko tego brakowało.

Rower też mocno obrywa. Poświęciła pamiątkę po ojcu dla ratowania matki. Ale nie ma czasu na sentymenty, trzeba się szybko zbierać i do celu.

 

W oknach szpitala ciemno. Albo śpią, albo powyjeżdżali. Drzwi otwarte. Jakieś światło na końcu korytarza. Idzie tam, ściany ze szkła, a za nimi sale. Tak to sobie January wymyślił, każdego ma teraz na widoku. Łóżka puste. Ani jednego chorego. Dobry z niego lekarz, ale żeby tak wszystkich uzdrowić naraz? Nie, tam są!

„Grubasy! Siedzą i jedzą tłuste kiełbasy”.

January przy lampie naftowej czyta małym pacjentom. Janka nie śmie przeszkadzać. Czeka, aż pociąg odjedzie, potem cichutko puka w szklane drzwi.

– Prądu nie ma, pielęgniarka się spóźnia – wyjaśnia lekarz. – Dzieci się boją, chcą spać razem i trzeba im czytać, aż nie zasną.

January na wieść o Eryce wręcza Jance książkę i pospiesznie wychodzi. Książka szybko się kończy, a dzieci dalej nie śpią. Domagają się nowych opowieści. Jance przychodzi do głowy Raponcka, co mieszkała w wysokiej wieży i do fryzjera miała za daleko. Włosy urosły jej tak długie, że do samego parteru sięgały, i tak mocne, że można się było po nich wspinać jak po linie. Tu nagle Janka przerywa. Ależ się zagalopowała! Co za nietakt! Przecież one wszystkie są łyse, a ona im tu o pięknych fryzurach opowiada!

– Kto was tak opitolił, dzieciaczki?

– Hitlerka!

– Kto?

– Siostra Brygada Pancerna.

– Wredna szwabka. I jeszcze się spóźnia.

– Może ją szlag w końcu trafił.

– Ale czemu to wam zrobiła? Za co?

– Za wszy.

– Każdy miał, tylko nie ona. Bo do nikogo się nie przytula.

O siostrze Brygidzie krążą legendy, że na wojnie walczyła, do wroga strzelała i żadna wesz się przed nią nie ukryje, taki ma dobry wzrok.

Żal się robi Jance opitolonych bajtli. Zmienia więc bieg opowieści. Raponcka w nowej wersji też ma wszy i też musi zgolić głowę. Błąd. Dzieci wybuchają płaczem.

– Biedna Raponcka!

– Nikt jej już nie odwiedzi!

– Sto lat będzie czekała, aż jej włosy odrosną.

– Sto lat będzie sama!

– To okropne!

– To straszne!

– To nieludzkie!

Płaczą wszystkie. Nikt się nie uchyla. Zawodzą z podziałem na głosy, jakby w chórze występowały.

– Oj, biedna, biedna! – lamentują alty.

– Oj, jaka nieszczęśliwa! – szlochają soprany.

– Czekajcie! – woła Janka głosikiem, który trudno zaliczyć do jakiejkolwiek sekcji. – Raponcka znalazła linę! Zaraz ktoś ją odwiedzi.

– To straszne, straszne – buczą tenory.

– Książę do niej przyszedł! Czekajcie!

– Oj, brzydka, brzydka, oj, nie – ryczą barytony.

Co ja narobiłam? Janka bezradnie patrzy na zapłakane dzieci. Próbuje sobie przypomnieć książki ze studiów, czy tam pisali, jak się ucisza dzieciaki? Co się do nich mówi? Czy się głaszcze? A może krzyczy? Dyplomowana nauczycielka, psia kość, nie wytrzymam od tego ryku. Chowa głowę pod poduszkę, weźmie ich na przeczekanie, nie mogą przecież tak wyć bez końca. Kiepska ze mnie wychowawczyni, beznadziejna rechtorka, że też mi dyplom dali. Z litości pewnie. Żeby, choć krzywa i kulawa, coś z tego życia miała.

Długo by Janka tak mogła użalać się nad sobą, ale w obliczu nagłej ciszy ostrożnie wygląda spod poduszki. W drzwiach widzi siostrę Brygidę, a przed nią dławiących płacz malców.

– Do łóżek marsz! – mówi Brygida.

Dzieci pokornie rozchodzą się w ciemności do swoich sal.

– Ty też – pielęgniarka zwraca się do Janki. – Spać, powiedziałam!

Janka szuka wolnego łóżka, lecz wszystkie pozajmowane. Wymyka się do toalety, a stamtąd przez okno na dziedziniec. Opuszcza teren szpitala w wielkim przerażeniu, że ją Hitlerka wypatrzy i zastrzeli. Za bramą January w świetle swojej Syrenki naprawia jej koło.

– Żarówkę masz też przepaloną.

– Co z mamą?

– Zawiozłem ją do szpitala, będą operować. Przez całą drogę cię wołała, by ci coś ważnego powiedzieć.

– Co?

– Jedź do niej z samego rana.

 

Janka wstaje o świcie, wypoczęta. Pierwszy raz spała sama i nikt jej do ucha nie chrapał. Nie obudzono jej nagle, niczego nie kazano. Dobrze tak czasem wstać z własnej woli. Musi co prawda jechać do szpitala, muterkę odwiedzić, ale to później. Teraz nacieszy się ciszą i samotnością, bo to dla niej nowe. Nawet jak muterka gdzieś wyjeżdżała, to tatko zostawał. Mówił, że dosyć się najeździł i już domu więcej nie opuści. Milczący był, ale życzliwy. Siedział sobie w kuchni, fajkę palił i uśmiechał się, gdy na niego patrzyła. Ona o nic go nie pytała, co tam na wojnie na przykład. On też nie był ciekaw, co się z nią działo bez niego. Współistnieli sobie w ciszy i to było dobre.

Jankę znów nachodzi ochota na gotowanie. Wyciąga więc pilnie strzeżony przez Erykę zeszyt z przepisami i zaczyna pichcić, wszystko, co jej się wydaje ciekawe z receptury. Zjawia się u muterki późnym popołudniem, ale nic nie przywozi. Muterka świeżo po operacji i tak by niczego nie zjadła.

– Chyba zapomniałam drzwi zamknąć, jak mnie zabierali.

– Nic się nie stało.

– Na pewno? Bo tu grasują jeszcze te bandy.

– Nie bój się. Nikogo nie przybyło, niczego nie ubyło. Chciałaś mi coś ważnego powiedzieć, muti.

– Tak?

– No.

– Nic. Już zapomniałam.

– Skoro tak, to nie było to ważne.