PREMIERA AUDIOBOOKA 18 LUTEGO 2026
Powroty mogą być różne: sentymentalne lub gorzkie, z własnej woli lub z przymusu, realne i wyobrażone. Ale czy da się wrócić do czasów dzieciństwa bez konfrontacji z całym światem wspomnień? To właśnie po nie Ernaux wraca do rodzinnego Yvetot.
Najpierw myślami cofa się do 1952 roku, kiedy jako dwunastolatka była świadkiem sceny, która na zawsze naznaczyła ją najgłębszym wstydem: pewnego popołudnia ojciec próbował zabić jej matkę. Ten obraz uruchamia namysł nad naturą wstydu, jego klasowym uwikłaniem, pozwala wydobyć z pamięci kolejne sceny i szczegóły, które – niczym w Latach – układają się w panoramę miejsca i czasu, portret rodziny, miasteczka, zwyczajów, które ten gest tak wstrząsająco naruszył.
Wraca też jak najdosłowniej – na zaproszenie władz miasta, które przyjęła po raz pierwszy dopiero w latach dwutysięcznych. To okazja, by topografię pamięci nałożyć na namacalną siatkę ulic i by opowiedzieć o miasteczku z własnych wspomnień tym, którzy tak dobrze je znają. „Ostatecznie – mówi pisarka - »wykorzystałam« przecież Yvetot, miejsca i ludzi, których znałam. A potem, choć tak wiele wzięłam z miasteczka mojego dzieciństwa i wczesnej młodości, nic mu właściwie nie chciałam oddać”.
Teraz prowadzi nas po nim, domykając tym samym cykl opowieści o dzieciństwie, rodzicach i świecie, który przetworzyła w literaturę.
Na tom składają się: Wstyd (La Honte) i Powrót do Yvetot (Retour à Yvetot).
Nie wiem jak pisanie Ernaux działa na was, ale gdy ją czytam odnoszę wrażenie, jakby granica między słowem a doświadczoną rzeczywistością była bardzo cienka, a w każdym razie niewidzialna gołym okiem.
To opowieść o sentymentalnych i często bolesnych powrotach do wspomnień z dzieciństwa, młodości i rodzinnych stron, analizując złożoną relację między przeszłością a teraźniejszością, klasą społeczną i pamięcią osobistą, charakterystyczną dla jej autobiograficznego stylu.
Ernaux po raz kolejny dokonuje wiwisekcji przeszłości, wracając do momentów formujących dla jej życia – tak osobistego, jak i pisarskiego, bowiem te dwie płaszczyzny pozostają w prozie pisarki nierozerwalnie związane. Tym razem autorka „Ciał” odbywa podróż w czasie do dzieciństwa, rodzinnego miasta Yvetot, przypominając, że takie spotkania z samą sobą bywają nie tylko pełne sentymentów, ale i niezwykle bolesne – bo wydobywają to, co zdawało się na dobre pogrzebane przez pamięć.
Annie Ernaux, która uprawia genealogię współczesnej kobiecości skupionej na realizacji takich prostych rzeczy, jak osiągnięcie rzeczywistej, a nie tylko deklaratywnej wolności, równości i siostrzeństwa, opowiada o tym za pomocą afektu, jakim jest wstyd […]. Myślę, że [ta książka] jest bardzo ważna.
