Koszty życia

Levy, podobnie jak jej mistrzyni Annie Ernaux (którą namiętnie czytuje), ale też inna anglojęzyczna pisarka – Vivian Gornick – mistrzowsko zamienia swoje poszukiwania i swoje doświadczenia w literaturę. Erudycja, poczucie humoru, ale przede wszystkim ogromna wrażliwość cechuje tę intymną, szczerą i jednocześnie zabawną prozę.

Znakomita książka stworzona z kosztów życia, zapisana cyfrowym atramentem.

Deborah Levy, z wielką elokwencją, delikatnością, ale też poczuciem humoru kreśli portret współczesnej kobiety. Chce się za nią podążać.

Niekiedy czytamy wspomnienia i rozważania autora, w którymi trudno się utożsamić, ale jest coś uniwersalnego w tych na wskroś ludzkich rozmyślaniach o samostanowieniu, walce o przetrwanie w trudnym zawodzie pisarki, gdzie droga ku rozpoznawalności bywa wyboista i nierówna.

Levy potrafi – podobnie jak Annie Ernaux – pisać o sobie i jednocześnie zapisywać epokę.

Levy [...] snuje opowieść o potrzebie chaosu, wynurzeniu się ze spokojnych głębin, niemożności powrotu na łódź. W tym miejscu uwidacznia się największa siła jej pisarstwa: eksplorując siebie, szukając drogi do wolności, nie ocenia, jest za to bystrą krytyczną, mnożącą pytania obserwatorką.

Ciągłe funkcjonowanie między milczeniem a potrzebą wypowiedzenia siebie, dyscyplinowaniem i wolnością, odbieraniem prawa głosu i odzyskiwaniem przestrzeni do wyrażenia siebie skutkuje pewnego rodzaju zmysłowością w doświadczaniu codzienności – jest intensywniej, mocniej, pojawia się miejsce dla intelektualnego namysłu i znalezienia własnego języka dla opisu sytuacji.

„Koszty życia” już stoją na półce z moimi najważniejszymi książkami. Deborah Levy opowiada o kobietach, o swoim dzieciństwie w RPA, dorosłości w Londynie i o starzeniu się. Wszystko to miesza się z jej opowieściami o pisaniu i czytaniu.

Błyskotliwa, świetnie napisana autobiograficzna książka Levy wyrasta na jedną z lepszych pozycji wydawniczych na naszym rynku mijającego roku.

Czytając jej słowa […] poczułam na nowo, że nie muszę iść przez życie sama. Znalazłam towarzyszkę. Kogoś, kto mnie widział, zadawał mi poważne pytania, podważał moje milczące założenia […].

Levy uczy się życia poza rolą. To długa droga, rozpisana na lata. Zabiera nas w nią ze sobą i krok po kroku znajduje odpowiedzi. Nic nie jest zbyt małe bądź trywialne, żeby zostać opisane. [...] W ten sposób nadaje znaczenie kobiecemu doświadczeniu.

Autobiograficzna proza o tym, o czym zazwyczaj opowiadają autobiografie: burzeniu i budowaniu, rodzinie i pracy, szukaniu sensu w życiu i literaturze. Levy opowiada o tym wszystkim wspaniale – błyskotliwie, erudycyjnie i choć sprawy mają się nie najlepiej, bardzo śmiesznie.

[…] Levy, wnikliwa obserwatorka zarówno tego, co przyziemne, jak i tego, co niewytłumaczalne, pisze o sprawach fundamentalnych. […] W dodatku z niesamowitą zręcznością łączy erudycję z poczuciem humoru.

Stół, filiżanka kawy, spacer – to wszystko u Levy jest pretekstem do rozmowy o granicach między intymnością a światem zewnętrznym. Ciało w jej narracji nie jest miejscem statycznym; to ciało w ruchu, zmieniające się wraz z doświadczeniami.

Na fali popularności autofikcji Annie Ernaux, Didiera Eribona czy Edouarda Louisa, sięgnęłam też po prozę brytyjskiej pisarki Deborah Levy, która okazała się lekturą nie tylko mistrzowsko napisaną, ale też absolutnie pochłaniającą.