„Czy
sprawiedliwe jest karanie 93-letniego człowieka, którego wina — na tle
odpowiedzialności innych Niemców z jego pokolenia i starszych — wydaje
się stosunkowo niewielka? Argument ten był wyraźnie podnoszony przez
obronę Bruna Deya, która sugerowała, że niemiecki system prawny próbuje w ten sposób zagłuszyć własne poczucie winy, ścigając „drobnych
sprawców”, ponieważ nie potrafił osądzić głównych winnych w przeszłości. Rozumiem,
dlaczego z perspektywy oskarżonego może się to wydawać niesprawiedliwe.
Nie uważam jednak, by argument ten był przekonujący. Kluczowe pytanie
brzmi: czy Bruno Dey przyczynił się do masowych mordów w obozie
Stutthof? Strażnik na wieży, który uniemożliwia ucieczkę i stanowi
element systemu nadzoru i represji, umożliwia funkcjonowanie całej
machiny zagłady. Związek między jego działaniami a popełnionymi
zbrodniami jest oczywisty” - Tobias Buck, autor Ostatniego procesu.